VATS nedir?
Video yardımlı torakoskopik cerrahide göğüs boşluğu bir kamera ile görüntülenir; cerrahi aletler bir veya birkaç küçük kesiden ilerletilir. İşlem genel anestezi altında yapılır. Kullanılan kesi sayısı, hastalığa ve planlanan ameliyata göre değişebilir.
VATS; akciğer veya plevra biyopsisi, kama rezeksiyonu, anatomik segmentektomi, lobektomi, pnömotoraks ve bül cerrahisi ile seçilmiş plevra ve mediasten işlemlerinde kullanılabilir.
Kimlerde değerlendirilebilir?
Yöntem seçimi yalnız kesinin küçüklüğüne göre yapılmaz. Lezyonun boyutu ve yeri, çevre dokularla ilişkisi, hastalığın evresi, önceki göğüs ameliyatları ve yapışıklık olasılığı, kalp-akciğer kapasitesi ve işlemin güvenle tamamlanabilirliği birlikte değerlendirilir.
Bazı hastalarda başlangıçtan itibaren açık torakotomi daha uygun olabilir. VATS ile başlanan bir ameliyatta kanama, yoğun yapışıklık, anatomik belirsizlik veya onkolojik gereklilik nedeniyle açık yönteme geçilebilir. Bu geçiş, güvenliği sağlamak veya işlemi gerektiği biçimde tamamlamak için verilen cerrahi bir karardır.
Beklenen yararlar ve sınırlar
Uygun hastalarda VATS, torakotomiye kıyasla erken dönemde daha az ağrı ve daha hızlı fiziksel toparlanma sağlayabilir. Bununla birlikte iyileşme, yalnız kesi büyüklüğüne değil yapılan işlemin kapsamına da bağlıdır; bir biyopsi ile lobektominin hastane ve toparlanma süresi aynı değildir.
VATS kanser cerrahisinin temel ilkelerini değiştirmez. Tümörün uygun sınırlarla çıkarılması ve lenf düğümlerinin gerekli biçimde değerlendirilmesi yöntem seçiminden önce gelir.
Alternatif yaklaşımlar
Hastalığa göre açık torakotomi veya robotik cerrahi alternatif cerrahi yaklaşımlardır. Cerrahi dışı seçenekler ise tanıya ve evreye bağlı olarak görüntüleme takibi, bronkoskopik ya da iğne biyopsisi, ilaç tedavisi, radyoterapi veya diğer onkolojik tedaviler olabilir.
Olası riskler
Kanama, enfeksiyon, pnömoni, hava kaçağı, göğüs tüpünün beklenenden uzun kalması, akciğerin tam açılamaması, ritim bozukluğu, pıhtı, kesi çevresinde ağrı veya sinir hassasiyeti, çevre yapılarda hasar ve açık ameliyata geçiş olası riskler arasındadır.
Kişisel risk; yaş, solunum fonksiyonları, kalp-damar hastalıkları, kullanılan ilaçlar ve yapılacak işlemin genişliğine göre değişir. Ameliyat öncesi görüşmede genel bir oran yerine kişinin kendi risk profili konuşulmalıdır.
Hastane ve iyileşme süreci
Ameliyat sonrasında ağrı kontrolü, derin nefes ve öksürme egzersizleri, erken ayağa kalkma ve pıhtıdan korunma önemlidir. Göğüs tüpü; hava kaçağı, sıvı miktarı ve akciğerin açılımı uygun olduğunda çıkarılır.
Taburculuk, araba kullanma, işe dönüş ve egzersize başlama zamanı işlemin türüne ve iyileşmeye göre belirlenir. Taburculukta verilen kişisel plan, internetteki genel sürelerden önceliklidir.
Taburculuk sonrası yeni veya artan nefes darlığı, şiddetli göğüs ağrısı, bayılma, morarma ya da kontrol edilemeyen kanama acil değerlendirme gerektirir.
Sık sorulan sorular
Kısa yanıtlar
VATS gerçekten kapalı ameliyat mıdır?
Halk arasında kapalı ameliyat denir; ancak göğüs boşluğuna küçük kesilerden kamera ve aletlerle girilen bir cerrahidir. Kesinin küçük olması işlemin risksiz olduğu anlamına gelmez.
VATS ile akciğer lobu çıkarılabilir mi?
Uygun hastalarda lobektomi, segmentektomi ve başka anatomik akciğer rezeksiyonları VATS ile yapılabilir. Uygunluk tümörün ve hastanın özelliklerine göre belirlenir.
Açık ameliyata geçilmesi başarısızlık mıdır?
Hayır. Güvenlik, kanama kontrolü, yapışıklıklar veya işlemin gerektiği biçimde tamamlanması için torakotomiye geçmek doğru cerrahi karar olabilir.
Göğüs tüpü ne kadar kalır?
Sabit bir süre yoktur. Hava kaçağı, drenaj miktarı ve akciğer grafisi birlikte değerlendirilerek çıkarılma zamanı belirlenir.
Kaynaklar
Bilimsel kaynaklar ve hasta rehberleri
İçerik aşağıdaki güncel kılavuzlar ve kurumsal hasta bilgilendirmeleri temel alınarak hazırlanmış, Türkçe ve genel bilgilendirme amacıyla özetlenmiştir.